شخص یهودى خدمت امیرالمؤمنین على (علیه السلام) آمد، و از فضل خاتم الانبیاء (صلى الله علیه و آله) بر سایر انبیاء (علیهم السلام) سؤال نمود، و گفت که حق تعالى ملایکه را به سجده آدم (علیه‌السلام) امر کرد.

آن حضرت فرمود: افضل از آن را به محمد (صلى الله علیه و آله) کرامت نموده؛ زیرا که خود بر او صلوات فرستاد، و به ملایکه امر فرمود که بر او صلوات فرستند، و عبادت عباد را تا روز قیامت، در صلوات بر آن حضرت قرار داد، و فرمود که: “انّ الله و ملائکته یُصلون على النبى یا ایها الذین آمنوا صلوا علیه و سلموا تسلیما” و هر کس در حال حیات یا بعد از وفات آن حضرت، بر او صلوات فرستد، حق تعالى به هر صلواتى ده صلوات بر آن کس مى‌فرستد، و ده حسنه به او عطا مى‌فرماید.

و هر کس بعد از وفات آن جناب، بر ایشان صلوات فرستد، آن حضرت مطلع مى‌شود و بر آن کس صلوات و سلام مى‌فرستد، مثل صلواتى که فرستاده است و حق سبحانه و تعالى، دعاى امت او را، در هر چه از پروردگار سؤال نمایند، موقوف مى‌دارد و به اجابت نمى‌رساند، تا آن که بر آن حضرت صلوات فرستند. و این برزگ‌تر و عظیم‌تر است از آن چه به آدم (علیه السلام) عطا فرمود.

اللهم صل على محمد و آله، فى کل اوان وقت و على کل حال عدد ما صلیّت على من صلیّت علیه، و اضعافَ ذلک کله بالاضعافَ التى لا یُحصیها غیرک، انک فعال لما ترید؛ بار خدایا! بر محمد و آل او درود فرست، در هر هنگام و هر زمان و بر هر حال، به تعداد درودى که بر هر کس فرستاده‌اى . و چندان برابر همه آنها، به چندان برابرى که جز تو آنها را نتواند شمرد؛ زیرا تو هر چه بخواهى، به جا آورنده‌اى. (۱)

ربِّ صلِّ علیهم زنة عرشک و مادونه، و مِلاء سَمواتِکَ و ما فَوقهُن، و عدد ارضک و ما تحتهُن و ما بینهن، صلوة تقربهم منک زلفى، و تکون لک و لهم رضى، و متصلة بنظائرهن ابدا ؛ پروردگارا! بر ایشان درود فرست، هم‌وزن عرش خود و آن چه زیر عرش است (همه عالم)؛ و مقدار آن چه آسمان‌هایت و آن چه در بالاى آنهاست را پر گرداند؛ و مقدار شماره زمین‌هایت و آن چه در زیر آنها و میان آنهاست (را پر سازد)؛ درودى که ایشان را به کمال قرب تو رساند؛ و براى تو و ایشان خشنودى؛ و همیشه به مانندهاى آن، درودها پیوسته باشد. (۲)

اللهم صلِّ على محمد و آله، کما هَدیتنا به، و صلِّ على مُحمد و آله، کَما استنقذَ تَنابه، و صلِّ على محمد و آله صلوة تشفع لنا یوم القیمة و یَوم الفاقة الیک، انک على کل شىء قدیر، و هو علیک یسیر؛ بار خدایا! بر محمد و آل او درود فرست، چنان که ما را به سبب او (به راه حق) هدایت نمودى . و بر محمد و آل او درود فرست، چنان که ما را به وسیله آن حضرت از (جهل و نادانى) رهانیدى و بر محمد و آل او درود فرست، درودى که ما را روز رستاخیز و روز نیازمندى به تو شفاعت نماید؛ زیرا تو بر هر چیز توانایى، و آن بر تو آسان است . (۳)

زمان و مکان صلوات‏

صلوات بر پیامبر صلى الله علیه و آله محدودیت زمانى و مکانى ندارد اما در احادیث و روایات تأکید شده است که مناسب‏ترین زمان براى درود و صلوات بر پیامبر صلى الله علیه و آله روز جمعه و شب جمعه است. پیامبر صلىالله علیه و آله فرمودند:

«اذا کانَ یَوْمُ الجُمُعَةِ وَ لَیْلَةُ الجُمُعَةِ فَاَکْثِروُا الصَّلاةَ عَلىَّ»(۶)؛ چون روز جمعه و شب جمعه شود، بسیار بر من صلوات و درود بفرستید.

همچنین در روایات سخت تأکید شده است که در هر روز جمعه بر محمد و اهل‏بیت او هزار مرتبه صلوات بفرستید و در روزهاى دیگر صد مرتبه(۷) و نیز امام محمد باقرعلیه السلام فرمود:

«ما مِنْ شَى‏ءٍ یُعْبَدُ اللهُ بِهِ یَوْمَ الجُمُعَةِ اَحَبُّ اِلىَّ مِنَ الصّلاةِ عَلى‏ مُحمّدٍ وَ آلِ محمّدٍ»(۸)؛ هیچ عبادتى در روز جمعه نزد من محبوب‏تر از صلوات بر محمد و آل محمد علیهم السلام نیست.

همچنین در احادیث و روایات تأکید شده است که در تمام مکان‏ها (جز موارد محدود) زبان مى‏تواند به ذکر صلوات مشغول باشد. باز پیامبر صلى الله علیه و آله در این زمینه فرموده‏اند:

«حیثُما کُنْتُمْ فَصَلُّوا عَلىَّ فَاِنَّ صلاتَکُمْ تَبْلُغُنى»(۹)؛ هر کجا باشید بر من صلوات بفرستید؛ زیرا صلوات شما در هر مکانى به من مى‏رسد.

مهم‏ترین زمان‏ها و مکان‌هایى که به فرستادن صلوات در آنها تأکیده شده به شرح زیر است:

۱٫ در هر مکانى که نام پیامبر صلى الله علیه و آله ذکر شود.

۲٫ در ابتداى هر کلامى که داراى قدر و ارزش است؛ مثل خطبه‏ها، سخنرانى‏ها و… که بهتر است با صلوات آغاز شود.

۳٫ در ابتدا و انتهاى وضو.

۴٫ هنگام ورود یا عبور از کنار مسجد.

۵٫ در تعقیب نمازها، مخصوصاً نمازهاى صبح و مغرب.

۶٫ قبل و بعد از دعا.

۷٫ در خطبه‏هاى نماز جمعه، عیدین و روز عید غدیر.

۸٫ در هر شبانه‏روز.

۹٫ در ماه مبارک رجب، مخصوصاً روز عید مبعث.

۱۰٫ در ماه‏هاى شعبان و رمضان.

۱۱٫ هنگام بوییدن گل و ریحان.

۱۲٫ بعد از عطسه کردن خود یا دیگرى.

۱۳٫ هنگام ذکر و به یادآوردن نام خداوند.

۱۴٫ هنگام اراده سفر.

۱۵٫ هنگام سوارشدن بر مرکب.

۱۶٫ هنگام طى مسیرى که به صورت سرازیرى است.

۱۷٫ بعد از گفتن «اللّهم لبیک» در احرام حج.

۱۸٫ هنگام داخل ‏شدن در مسجدالحرام.

۱۹٫ هنگام استلام حجر اسماعیل.

۲۰٫ هنگام انجام طواف و سعى بین صفا و مروه.

۲۱٫ هنگام وداع در میان رکن و باب در روز عرفه.

۲۲٫ هنگام وقوف در مشعر.

۲۳٫ هنگام ذکر و به یادآوردن نام خداوند متعال.

۲۴٫ هنگام ذبح قربانى و بریدن سر حیوانات.

۲۵٫ هنگام طى مسافت راه مدینه.

۲۶٫ هنگام مشاهده مدینه منوّره و حرم رسول خدا صلى الله علیه و آله.

۲۷٫ هنگام توجه به قبر مقدس رسول خدا در بین قبر و منبر.

۲۸٫ در ابتداى درس حدیث.

۲۹٫ در ابتداى موعظه، هدایت و راهنمایى دیگران.

۳۰٫ هنگام برخاستن از مجلس.

۳۱٫ هنگام مصافحه با برادر مسلمان.

پی نوشت‌ها:

۱- احزاب، ۵۶٫

۲- تفسیر نمونه، ج‏۱۷، ص ‏۴۱۸٫

۳- آثارالصادقین، آیت‏الله احسان‏بخش، ج‏۱۱، ص‏۲۱۰٫

۴- نقل روایت از مرحوم فیض‏الإسلام در ترجمه صحیفه سجادیه.

۵- ثواب الاعمال، شیخ صدوق، ص‏۳۷۷٫

۶- آثارالصادقین، ج‏۱۱، ص‏۲۱۱٫

۷- اصول کافى، کلینى، ج‏۳، ص‏۴۱۶٫

۸- همان، ص‏۲۱۳٫

۹- کنزالعمال، ج‏۱، ص ‏۴۸۹٫

منبع :

مکتب اسلام، شماره ۶، ۱۳۸۲ .